Preconception doktor ziyareti gebelik denemesinden 3-6 ay önce yapılmalıdır. Hem mevcut sağlık sorunlarını optimize etmek, hem de gebelikte zorluk yaratacak unsurları erkenden tespit etmek için. Bu randevu standart yıllık jinekoloji muayenesinden daha kapsamlıdır.
Doktor seçimi: Jinekolog veya aile hekimi başlangıç için yeterli. Şu durumlarda direkt üreme uzmanına git: 35+ yaş + 6 ay deneme, 40+ yaş direkt, bilinen PCOS/endometriozis/anovulasyon, önceki tekrarlayan düşük (2+), erkek faktör şüphesi, irrigular adet.
**Standart kan testleri (preconception paneli):** • Tam kan (anemi taraması) • Glukoz (açlık) ve HbA1c — diyabet/insülin direnci • TSH ve fT4 — tiroid (hedef TSH <2.5 IU/L gebelik öncesi) • Karaciğer enzimleri (ALT, AST) • Kreatinin — böbrek • B12, ferritin, D vitamini (25-OH-D) • Lipid profili — özellikle PCOS, obezite varsa • Lökosit formülü
**Enfeksiyon ve bağışıklık taraması:** • Rubella (kızamıkçık) antikorları — eksikse aşı + 1 ay gebe kalma • Varicella (suçiçeği) antikorları — eksikse aşı + 1 ay • Hepatit B (HBsAg) ve Hepatit C • HIV — bilinçli tedavi, vertikal geçiş önlenebilir • Sifiliz (VDRL/RPR) • Toxoplasma IgG/IgM (kedi sahipleri) • Bekaret durumuna göre HPV taraması — son 3 yılda Pap smear olmadıysa
**Genetik tarama (önerilen):** • Hemoglobin elektroforezi — Akdeniz anemisi (talasemi), orak hücre — Türkiye'de yaygın • Kistik fibroz taşıyıcılığı (her iki taraf için) • Tay-Sachs (özellikle Aşkenaz Yahudi kökenli ailelerde) • Akraba evliliği varsa karyotip ve genişletilmiş tarama önerilir • Aile öyküsünde genetik hastalık varsa genetik danışmanlık
**Aşı durumu:** • Rubella ve varicella canlı aşılar — eksikse şimdi yap, 1 ay gebe kalma • Hepatit B serisi (3 doz) • İnfluenza (mevsimsel) • Tdap (tetanos-difteri-boğmaca) — gebelikte 27-36. haftada bir doz • COVID-19 — güncel önerilere göre
**Doktora sorulacak 10 soru:** • 1) Mevcut ilaçlarımdan hangileri gebelikte güvenli, hangileri değiştirilmeli? • 2) Folik asit dozum ne olmalı? Multivitamin önerin var mı? • 3) Aşılarımdan hangileri güncel değil? • 4) BMI/kilom için hedef ne olmalı? Diyetisyen sevki gerekir mi? • 5) Adet düzenliliğim ovulasyonu gösteriyor mu? Ek değerlendirme lazım mı? • 6) Genetik tarama yaptırmalı mıyım? Hangi testler? • 7) Eşim hangi testleri yaptırmalı? • 8) Aile öyküm (diyabet, hipertansiyon, vb.) ek tarama gerektiriyor mu? • 9) Ne kadar süre denedikten sonra geri gelmeliyim? • 10) İdeal gebe kalma penceresi nedir, takip için ne önerirsin?
**Eş için preconception ziyareti:** • Spermiyogram (gerekirse — düzensiz adet, 6 ay deneme öncesi) • Tam kan, glukoz, lipid • Cinsel yolla bulaşan hastalık taraması • Genetik tarama (taşıyıcılık) • Kronik hastalık optimizasyonu • İlaç gözden geçirme (testosteron, finasterid, vb. doğurganlığa etki) • Yaşam tarzı danışmanlığı (sigara, alkol, sıcak)
Mevcut kronik hastalığı olanlar için ek optimizasyon: • **Diyabet:** HbA1c <6.5 hedef, insülin geçişi, retinopati değerlendirmesi • **Hipertansiyon:** ACE inhibitörlerinden labetolol/metildopa'ya geçiş • **Hipotiroidi:** TSH <2.5, levotiroksin dozu ayarı • **Epilepsi:** Antikonvülzan değişimi (valproik asit teratojen), folik asit yüksek doz • **Astım, lupus, romatoid artrit:** Stabilizasyon, ilaç güvenliği değerlendirmesi • **Depresyon:** SSRI değerlendirmesi, terapi devamı
Pratik checklist (randevu öncesi hazırla): ☐ Aşı kartını getir (yoksa aile hekiminden çıkart) ☐ Aile sağlık öyküsünü yaz (2 nesil — anne baba, dede nine, kardeş) ☐ Önceki gebelik öykülerini yaz (eski düşükler, doğumlar, komplikasyonlar) ☐ Mevcut tüm ilaç ve takviyelerin listesi (doz dahil) ☐ Adet öyküsü (son 6 ay tarihler, ortalama uzunluk, düzenlilik) ☐ Allergileri ☐ Sorularını yaz (yukarıdaki 10 soru)
