Aşılar, bebeğinizi ölümcül hastalıklardan korumanın en etkili yoludur. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı Genişletilmiş Bağışıklama Programı kapsamında 13 farklı hastalığa karşı aşı ücretsiz uygulanır. Bu rehber 0-24 ay aşı takvimini ve ek (özel) aşıları kapsar.
Doğumda yapılan aşılar: • Hepatit B (1. doz) — ilk 24 saat içinde 1. Ayın sonunda: • Hepatit B (2. doz) Not: Türkiye Sağlık Bakanlığı takvimine göre BCG (Verem) aşısı doğumda değil, 2. ayın sonunda uygulanır.
2. Ay (Sağlam Çocuk Polikliniği): • BCG (Verem) — sol omuza, deri içi (intradermal). Skar oluşumu normaldir, sıkma/temizleme gerekmez. • 5'li karma: DaBT-İPA-Hib (Difteri, Boğmaca, Tetanos, Çocuk Felci, Hib menenjiti) • KPA (Konjuge Pnömokok)
4. Ay: 5'li karma (2. doz), KPA (2. doz). 6. Ay: 5'li karma (3. doz), OPA — ağızdan çocuk felci (1. doz), Hepatit B (3. doz).
12. Ay: KPA (rapel), KKK (Kızamık-Kızamıkçık-Kabakulak) — 1. doz, Suçiçeği — 1. doz. 18. Ay: 5'li karma (rapel), OPA (2. doz), Hepatit A (1. doz). 24. Ay: Hepatit A (2. doz).
Ek (ücretli özel) aşılar: • Rotavirüs (Rotateq 3 doz veya Rotarix 2 doz) — ulusal takvimde yer almaz; pediyatrınız önerirse özel olarak yaptırılır, ilk doz 6-15. hafta arasında başlanmalı • Meningokok ACWY ve B — pediyatrı önerirse • İnfluenza (grip) — 6. aydan itibaren her yıl Eylül-Ekim • HPV — 9 yaş ve sonrası (kız-erkek)
Aşı sonrası: %30-40 bebekte hafif ateş, kızarıklık, huzursuzluk olabilir. Parasetamol (10-15 mg/kg) doktor önerirse 6 saat arayla verilebilir. Profilaktik (önleyici) ateş düşürücü artık önerilmiyor — antikor yanıtını azaltabilir. Acil durumlar nadirdir: yüksek ateş (>39°C, 24 saat geçmeyen), anaflaksi (yüz şişmesi, nefes darlığı, döküntü), kasılma → hemen acil servis.
Eksik aşı durumu: Aşıyı kaçırdıysanız sıfırdan başlanmaz, kaldığı yerden devam edilir. ASM/sağlam çocuk polikliniğine başvurarak güncellenebilir. Aşı kartınızı (BBC) saklayın, okul kaydında istenir.
Mitler: "Aşı otizm yapar" — defalarca çürütülmüş, hiçbir bilimsel kanıt yok. "Aşı immün sistemi zorlar" — bebek günlük binlerce antijenle karşılaşır, aşıdaki birkaç antijen mikroskopik. "Doğal hastalık geçirmek daha iyi" — ölüm, sağırlık, kısırlık gibi kalıcı hasar riskleri var. Sağlıklı çocuklarınız için kanıt bazlı kararlar verin, pediyatrınıza güvenin.
