Yenidoğan sarılığı, bebeklerin yaklaşık %60'ında, prematürelerin ise %80'inde görülen oldukça yaygın bir durumdur. Bilirubin adı verilen sarı bir pigmentin kanda birikmesiyle deri ve gözlerin beyaz kısmı sarımsı görünür. Çoğu zaman zararsızdır ama bazı durumlarda tedavi gerektirir.
Fizyolojik sarılık: Doğumdan 2-4 gün sonra başlar, yaklaşık 1-2 hafta içinde kendiliğinden geçer. Bebeğin karaciğeri henüz olgunlaşmadığı için bilirubin yavaş atılır. Bu en sık görülen tiptir, beslenme iyiyse genelde tedavi gerekmez.
Patolojik sarılık: İlk 24 saatte başlayan, hızla ilerleyen veya 2 haftadan uzun süren sarılık dikkat ister. Kan grubu uyuşmazlığı (Rh, ABO), enfeksiyon, karaciğer sorunu gibi nedenleri olabilir. Bu durumda doktor değerlendirmesi şart.
Ne zaman acile başvurmalı: Bebek aşırı uykulu ve uyandırılması zor olduğunda, beslenmeyi reddettiğinde, vücut kasılmaları ya da tiz ağlama olduğunda, sarılık avuç içi ve ayak tabanına kadar yayıldığında veya ilk 24 saatte sarılık başladığında vakit kaybetmeden hastaneye gitmek gerekir. Tedavi edilmeyen yüksek bilirubin nadiren beyne zarar verebilir (kernikterus).
Tanı ve tedavi: Doktor transkutan bilirubinometre ile deriden ölçüm yapar veya kan testi ister. Değer eşiğin üstündeyse fototerapi (mavi ışık tedavisi) uygulanır. Bebek özel ışık altında belirli süre bekletilir, gözleri korunur. Ciddi vakalarda kan değişimi (exchange transfusion) gerekebilir.
Evde bakım önerileri: Bebeği sık emzirmek (24 saatte 8-12 kez) bağırsak hareketini hızlandırarak bilirubinin dışkı yoluyla vücuttan hızla uzaklaştırılmasını sağlar. Yetersiz beslenme sarılığı kötüleştirir. "Güneşlendirme" eski bir öneridir, AAP artık doğrudan güneş ışığını önermiyor — UV riski var, etkisi de sınırlı.
Sevgili anne, yenidoğan sarılığı çoğu zaman normal bir süreçtir. Bebeğinin rengini günlük gözle takip et, beslenme ve dışkılama düzenini izle. Endişelendiğin her durumda pediyatrına ulaş — emin olmak her zaman daha iyi.
